داستان بلو بانک و حادثه ای دیگر
چند روز قبل از انتشار این پست سیستم های بلو بانک عصر روز شنبه دوازدهم خرداد ماه از دسترس خارج شدو از کار افتاد که در نتیجه این حادثه برای چند ساعت دسترسی به اپلیکیشن بلو بانک غیر ممکن و حتی استفاده از کارتهای بلو بانک حتی برای استفاده در دستگاههای پوز نیز امکان پذیر نبود یعنی دارندگان این کارت به هیچ وجه نمیتوانستند از خدمات بانکی استفاده کنند که ساعت 20 روز شنبه بلو بانک یا مرکز داده سامانتل در شبکه های توییتر- تلگرام -اینستاگرام وجود این اختلال را تایید و از کاربران خود بابت بروز آن عذر خواهی نمود.
در نهایت بعد از تلاش تیم اجرایی در مرحله اول مشکلات مربوط به استفاده از بلو کارت در دستگاههای خود پرداز و پوز برطرف گردید و صاحبان این کارت توانستند که از خدمات کارت خود استفاده کنند البته بلو بانک عامل بروز این مشکل را قطعی و نوسان برق عنوان نموده که این موضوع نیز میتواند بررسی گردد که قطع برق بوده یا نوسان برق چون این دو موضوع از منظر ساختارهای برق ورودی اتاق سرور متفاوت است بگذارید مطلب را جور دیگری ببنیم.
نویسنده این مطلب خود واقف است که هر مصرف الکتریکی با مخاطراتی از جمله قطع برق روبه رو است و همچنین باید گفت که مصرف کنندگان موتوری مانند یخچال و فریزر و یا تجهیزاتی مانند کولر نیز در صورت بروز نوسان برقی آسیب های جدی میبینند اما موضوع اتاق سرورها یا دیتا سنتر ها همیشه در مقابل مواردی مانند نوسان برق ایمن هستند چرایی این ایمنی به معماری تامین برق این تجهیزات برمیگردد وقتی که قرار است برق سرورها و سویچها تامین گردد این برق از طریق یو پی اس های آنلاین تامین میگردد این یو پی اس ها وظیفه دارند تا همواره ولتاژ کاملا ثابت (رگوله )را به سرورها برسانند و وظیفه ذاتی آنها این مورد است تا برق دارای نوسان به هیچ وجه به مصرف کننده نرسد بگونه ای که داخل یو پی اس ها یک مکانیزم استابلایزر(تثبیت کننده ولتاژ برق) وجود دارد که میتواند برق کاملا فیلتر شده ای را به مصرف کننده پس از خودش تقدیم کند بنابر این نوسان برق نمیتواند موجب بروز خسارت و یا قطع سرور ها از دیدگاه نویسنده گردد.
اما خود موضوع قطع برق اگر رخ داده باشد چطور آیا موضوع قطعی سرورها رخ میدهد ؟ باز هم وظیفه ذاتی یو پی اس ها مطرح میشود که این تجهیزات و باطریهای آنها برای زمانی در اتاق های سرور قرار میگیرند که شرایط قطع برق رخ میدهد و در این زمان لازم است سرورها از باطریهای و مبدلهای یو پی اس برای تامین برق خودشان بهره ببرند که هیچ گاه سرورها در حالت بی برق باقی نمانند و از مدار خارج نشوند این باطریها گاهی تا چندین ساعت برق سرورها را تامین میکنند البته در مراکز حساس تامین برق از 2 پست صورت میگیرد تا در صورت بروز اشکال الکتریکی دراز مدت یک پست دیگر برق را تامین نماید همچنین برای مراکز حساس از ژنراتور بک آپ استفاده می گردد تا در صورت طولانی شدن قطع برق باز هم سرورهای دیتا سنتر دچار خاموشی نگردند اما پس چرا این قطعی در بلو بانک رخ داد؟
وقتی این دو موضوع را کنار هم میگذاریم میتوانیم بفهمیم که اگر یو پی اس های موجود در محل کار میکردند که البته حتما کار میکرده اند چون این یو پی اس ها همواره زیر بار هستند نمیتوانند نوسان را به سرورها انتقال دهند و اگر در اتاق سرور از باطریهای مناسبی استفاده شده است حتی در صورت قطع برق چند ساعته میتوانند سرورها را به خوبی تغذیه کنند تا وصل مجدد برق آغاز گردد پس مشکل این موارد نباید باشد.
اما میتوان مشکل قطعی سرورها را موارد دیگری نسبت داد اینکه
خرابی سیستم های کولینگ و افزایش دما درسرورها و در نتیجه داون شدن سرورها شده است
نشت آب داخل اتاق سرور بدلیل عدم خروج آب از درین اسپیلیتها یا شکستگی لوله ها آب در سقف و یا کف کاذب و اتصالی در شبکه الکتریکی شده است
خرابی تاسیسات برق رسانی ورودی به دلیل بروز مشکلات دمایی باعث بروز قطعی در تابلوهای توزیع شده است
خرابی تابلوهای برق در نتیجه عدم رعایت بار اسمی آنها باعث عدم برق رسانی درست این تابلو ها شده است
قطع برق توسط فیوز ها و کلید های اتوماتیک در نتیجه اتصالی در بخشی از مصرف کننده ها شده است
سوختن یو پی اس ها در نتیجه اتصالی و عدم داشتن سیستم محافظتی بعد از آنها سبب قطعی شده است
و برخی از دلایل دیگر که در اینجا بازگو نشده است
اما بروز این اتفاقات آیا در همه اتاق های سرور و دیتا سنتر سبب از مدار خارج شدن آنها میگردد و واقعا راه حل برای جلوگیری از این دست حوادث وجود ندارد البته که راه حل جلوگیری و حتی پیشگیری از انها وجود دارد.
در حوادثی مانند موارد فوق که بسیار زیاد در اتاق های سرور رخ می دهد سیستم های کنترل و نظارت بر اتاق سرور میتوانند در همه این قبیل اتفاقات قبل از وقوع آنها را رصد کرده و توسط سیستم های هوشمند خطرات پیش روی اتاق سرور را به اطلاع مدیران برسانند حتی اگر مدیران این مخاطرات را که میتواند بسیار آسیب زا باشد مورد توجه قرار ندهند در اولین وقوع رخداد قبل از بروز حوادثی که کل شبکه را از کار بیاندازد میتواند سبب جلوگیری از حوادث بعدی شوند.
بنابر این میتوان گفت که نقدهای زیادی به معماری شبکه الکتریکی دیتا سنتر سامانتل وارد است و چرا استفاده از یک سیستم هوشمند سازی و کنترل اتاق سرور استفاده نکرده اند تا در کوتاه ترین زمان بتوانند این رخداد ها را مدیریت نمایند و این همه کاربر را در شرایط غیر قابل استفاده از خدمات بلو بانک قرار دهد و اگر یک سیستم کنترل و نظارت بر اتاق سرور وجود داشته چرا به هشدار های آن توجهی نشده است که اگر این توجه می شد شاید در دقایقی قبل از داون شدن کل سرورها این موضوع برطرف میشود و اگر این سیستم کنترل و نظارت وجود داشته و هشدار لازم را صادر نکرده چرا این سیستم که یکی از موارد ایمنی اتاق های سرور و دیتا سنتر است و در پروتکل TIA942 به ضرورت آن و الزام استفاده از آن بدرستی تاکید شده مورد بازبینی و مانور قرار نگرفته تا در صورت داشتن اشکال فنی برطرف گردد این موارد سوالات و مشابه آنها می تواند به منظور روشن شدن علت واقعی این اتفاق که علاوه بر خسارت به بانک به مردمی که در بانک حساب داشته اند نیز خسارت و استرس وارد نموده است بکار گرفته شود.
تمامی این سوالات از دیدگاه یک نویسنده که خود آشنا به امور دیتاسنتر و اتاق سرور و حفاظتهای مربوط به ایمنی آن است نگاشته شده و میتواند برای عدم رخداد چنین وقایعی در آینده مورد توجه قرار بگیرد با امید بر اینکه هیچ کدام از مراکز حساس شبیه بیمارستانها و درمانگاهها و مراکز بانکی و.....دیگر دچار این مشکل نشوند واگر به خاطر خوش شانسی تا به حال برای آنها چنین وقایعی رخ نداده است خواندن این مطلب سبب شود که مدیران آنها جهت ایجاد یک ساختار ایمن تر در سیستم های الکتریکی و نصب و بکار گیری یک سیستم قابل قبول کنترل و مانیتورینگ شرایط محیطی اتاق سرور دست بکار شوند.
چند وقت پیش بود که فاجعه بیمارستان جردن به خاطر اتصالی برق رخ داد که باعث خسارات میلیاردی و بیکار شدن حداقل 500 پرسنل این بیمارستان شد اما این اتفاق سبب نشد تا درسی باشد برای آنانکه برای اتصالات الکتریکی اهمیتی قایل نیستند
باید گفت که این نمونه تنها مورد در خصوص تجهیزات الکتریکی نبود که سبب این رخداد شد و متاسفانه نمونه هایی مثل ساختمان پلاسکو هم با یک اتصالی برق شروع شد که به آن فاجعه انجامید اما هیچ کدام از موارد سبب نشد تا آنانکه با امور الکتریکی آشنا نیستند کار برقی نکنند یا آنها که در حال انجام امور الکتریکی هستند به نکات ایمنی بیشتر توجه کنند
در جدید ترین نمونه یک عابر بانک سپه در اهواز دچار اتصالی شد که این اتصالی سبب بروز آتش سوزی این دستگاه گشت چنین اتفاقاتی از چند دیدگاه قابل رسیدگی است که ابعاد خسارت آن را توسعه میدهد
اول انکه آن دستگاه دیگر قابل استفاده نیست وسبب بروز خسارت چند ده میلیونی که معادل قیمت یک عابر بانک است به بانک مورد نظر زیان وارد نموده است
دوم آنکه برای جا به جایی یک سیستم نو به جای دستگاه مذکور فرایند جا به جایی زمان بر است و در این مدت تراکنش هایی که سبب آن دستگا صورت میگرفته دیگر انجام نمیشود
سوم آنکه در صورت بروز حریق در دستگاه نزدیک صندوق پولها میتواند پولها را به مشتی خاکستر تبدیل کند که خسارت بزرگ بعدی به بانک است
چهارم آنکه در صورت توسعه آتش سوزی و انتقال آن به نقاط دیگر بانک و ساختمان میتواند خسارات بزرگتری را نیز ایجاد نماید
همه این موارد فقط به دلیل انجام یک کار تخصصی توسط یک فرد غیر متخصص یا سهل انگاری در انجام یک کار فنی الکتریکی است
لطفا موارد الکتریکی را به اشخاصی بسپارید که هم شایسته انجام آن هستند و هم تجربه فنی خوبی دارند آنان که تجربه های خوب دارند کار بد تحویل نمیدهند
در مواردی مانند یک عابر بانک که در معرض دید عموم مردم است و در صورت بروز آتش سوزی میتواند گزارش آتش سوزی سبب اطفای حریق زود هنگام توسط آتش نشانی شود اما در خصوص آتش سوزی داخل اتاق های سرور سوالات زیر مطرح است که
آیا این آتش سوزی در داخل اتاق سرور یک سازمان رخ دهد آیا به همین سرعت قابل رسیدگی و اطفاء است ؟
آیا خسارتی که به تجهیزات سخت افزاری اتاق سرور بدون سیستم مانیتورینگ دما و رطوبت وارد میشود به اندازه یک دستگاه عابر بانک است ؟
آیا خسارتی که به دیتای این سازمان یا اداره و یا شرکت وارد میشود به سادگی قابل بازیابی است ؟
آیا اتصال شبکه ای تی این سازمان به سرعت قبل از آنکه نیاز به خدمات عمومی باشد میتواند این اتاق سرور را مجدد سرپا نماید؟
خوب جواب این سوالها از قبل کاملا مشخص است بنابر این استفاده از خدمات اشخاص باتجربه در امور الکتریکی کاملا الزامی است اما در کنار استفاده از افزاد با تجربه تجهیز اتاق سرور به یک سیستم مانیتورینگ دما و رطوبت و دود اتاق سرور امری اجتناب ناپذیر است
سیستم های هوشمند اتاق سرور علاوه بر پایش فاکتورهایی مانند دما که در اتاق های سرور بسیار حیاتی است میتوانند فاکتورهایی مانند دود –نشت آب و قطع برق را که پس از دما مهمترین آیتم های ایمنی در نگهداری اتاق سرور است را کنترل و مانیتور نمایند و در صورت بروز حوادثی از این قبیل به سرعت مدیر اتاق را نسبت به اتفاق رخ داده باخبر و وی را از مخاطرات پیش رو آگاه سازند
سامانه پایش دمای اتاق سرور قبل از آنکه اندازه حادثه رخ داده سبب بروز خسارات بزرگ شود مدیر یا مدیران را از موضوع مطلع نموده و سبب کنترل آتش سوزی و یا افزایش دما قبل از آنکه خیلی دیرتر شود میگردد
سیستم کنترل و نظارت بر اتاق سرور بدون آنکه نیاز به حضور فیزیکی در محل داشته باشیم در شب و روز و حتی تعطیلات سبب یک آسودگی خیال برای مدیرانی میشود که همواره استرس اتفاقات بد را در اتاق های سرور همکاران خود در سازمان ها و ادارات دیگر میشنوند و یا در اخبار با آن مواجه میشوند
برای ایجاد ایمنی در اتاق های سرور نباید منتظر رخداد و یا حادثه غیر قابل جبران باشیم کلیک نمایید
سیستم کنترل و نظارت بر اتاق سرور
پردازنده مرکزی که روی لپتاپها، کامپیوترهای شخصی و سرورها مورد استفاده قرار میگیرد بر مبنای یکسری فعالیتهای پیچیده مهندسی، ریختهگری و ارزیابیهای فنی بسیار دقیق انجام میشود. به طوری که پردازندههای ما در محیطی خلاء مانند ساخته میشود که کوچکترین ذرهای از گرد و غبار حتا در مقیاس نانو در آن وجود ندارد.
لیتوگرافی نوری چیست؟
لیتوگرافی نوری یا فتولیتوگرافی (Optical Lithography) یک فرآیند کلیدی در تولید مدارهای یکپارچه (Integrated Circuits - ICs)، اسکنرهای فیلم، نمایشگرهای مایع و سایر تکنولوژیهای مرتبط است. این فرآیند از ترکیب دو عنصر اصلی، یعنی نور و ماسک (یا قالب) استفاده میکند تا الگوهای مورد نظر را بر روی سطحی مشخص اعمال کند.
لیتوگرافی نوری به این صورت کار میکند که ابتدا طراحی ماسک انجام میشود. در ابتدا، یک ماسک (یا قالب) با الگوهای مورد نظر برای تولید ساخته میشود. طراحی ماسک شامل استفاده از نرمافزارهای طراحی است که الگوهای دقیق را بر اساس نیازهای فرآیند ساخت ایجاد میکند. در ادامه نوبت به پوششدهی میرسد. سطحی که میخواهیم الگوها را بر روی آن اعمال کنیم، با یک لایه نازکی از ماده آشنا به نور پوشانده میشود. این لایه معمولا یک رزین حساس به نور است که در برابر نور تغییر شیمیایی ایجاد میکند. ماسکی که با الگوهای طراحی شده ساخته شده است، بر روی لایه حساس به نور قرار میگیرد. نور به وسیله یک منبع نوری به ماسک تابانده میشود و الگوها را بر روی لایه حساس به نور پخش میکند. در نتیجه، الگوهای ماسک بر روی لایه حساس به نور اعمال میشوند.
پس از اعمال الگوها، فرآیند تقویت انجام میشود. در این مرحله، لایه حساس به نور تحت تاثیر حرارت یا مواد شیمیایی قرار میگیرد تا الگوهای اعمال شده تقویت شده و پایدار شوند. در برخی از فرآیندهای لیتوگرافی، پس از تقویت الگوها، یک مرحله تخلخل (Porosity) انجام میشود. در این مرحله، بخشهای غیرمورد نیاز از لایه حساس به نور حذف میشوند تا فقط الگوهای مورد نظر باقی بمانند. مراحل یاد شده، یک طرح کلی از فرآیند لیتوگرافی نوری است، به طوری که در عمل جزئیات بیشتر و مراحل دقیقتری وجود دارند که بسته به فرآیند و تکنولوژی مورد استفاده متفاوت هستند.
مشکلات لیتوگرافی نوری در مقیاس نانو برای cpu سرورها
لیتوگرافی نوری در مقیاس نانو با مشکلاتی مختلفی روبرو است. اولین مورد کاهش دقت است. با کاهش اندازه المانها و الگوها در مقیاس نانو، دقت لیتوگرافی نوری نیز کاهش مییابد که ممکن است باعث ایجاد خطاهایی در ساختارهای نانویی شود و باعث کاهش کارایی و عملکرد تجهیزات الکترونیکی شود. با کاهش اندازه المانها، محدودیتهای نوری مانند پراکندگی نور بیشتر میشود. این موضوع باعث میشود که نور به طور ناخواسته در اطراف المانها پراکنده شده و دقت الگوی لیتوگرافی را کاهش دهد. در لیتوگرافی نوری، استفاده از ماسکهای تک بعدی (2D) استاندارد است. اما در مقیاس نانو، پدیدههایی مانند انکسار نور و تداخل میان نورها باعث میشود که ماسکهای ساده دو بعدی دقت کافی نداشته باشند. برای حل این مشکل، استفاده از ماسکهای سه بعدی (3D) ضروری است که پیچیدهتر و هزینهبرتر هستند. در فرآیند لیتوگرافی نوری، استفاده از مواد حساس به نور برای ایجاد الگوها استفاده میشود. اما در مقیاس نانو، مواد حساس به نور به مواد شیمیایی بهبود یافتهای نیاز دارند تا بتوانند با اندازههای کوچکتر و فناوریهای پیشرفتهتر سازگار شوند. لیتوگرافی نوری در مقیاس نانو هزینهبر است و نیاز به تجهیزات پیچیده و قدرتمند دارد. همچنین، با کاهش اندازه المانها، تعداد مراحل و پیچیدگی فرآیند لیتوگرافی نیز افزایش مییابد که هزینهها را افزایش میدهد. این مشکلات، باعث شدهاند تا نیازمند روشهای جدید و پیشرفتهتری مانند لیتوگرافی اشعه EUV lithography برای ساختارهای نانویی باشیم. این روشها با استفاده از طول موج کوتاهتر نور (معمولا اشعه ایکس فرابنفش) و فناوریهای پیشرفتهتر در ماسکسازی و مواد حساس به نور، مشکلات لیتوگرافی نوری در مقیاس نانو را به حداقل میرسانند. این روشها به دقت بیشتر، تفکیک الگوها بهتر و افزایش کارایی ساختارهای نانویی کمک میکنند.
بستهبندی CPU سرورها
فرآیند بستهبندی CPU به حالتی گفته میشود که تراشه سیلیکونی ظریف به یک PCB سرنام (Printed Circuit Board) که ما عمدتا تحت عنوان CPU آنرا میشناسیم متصل میشود. به بیان دقیقتر، بستهبندی CPU شامل قرار دادن تراشه سیلیکونی درون یک محفظه محافظتی و اتصال آن به PCB است. این فرآیند به این صورت انجام میشود که ابتدا فرآیند قالببندی و طراحی محفظه انجام میشود. به طوری که یک محفظه (package) برای قرار دادن تراشه سیلیکونی طراحی میشود. این محفظه معمولا از مواد مقاوم بوده و هدایت حرارت خوبی بالایی دارند، مانند سرامیک یا پلاستیک ویژه. طراحی محفظه باید با توجه به اندازه و شکل تراشه سیلیکونی و اتصالات مورد نیاز بر روی PCB انجام شود.
مرحله بعد نوبت به قرار دادن تراشه در محفظه میرسد. تراشه سیلیکونی دقیقا درون محفظه قرار داده میشود. این محفظه محافظتی و عایقی برای تراشه ایجاد میکند و از آسیب دیدن تراشه در اثر ضربه، گرد و غبار و رطوبت جلوگیری میکند. پس از قرار دادن تراشه در محفظه، پایههای تراشه به پینهای متناظر بر روی PCB متصل میشوند. این اتصالات معمولا با استفاده از فناوری wire bonding یا با استفاده از فناوری SMT سرنام (Surface Mount Technology) که شامل استفاده از مهرههای خاص بر روی PCB است، انجام میشود.
در مرحله بعد نوبت به اتصال حرارتی میرسد که یک لایه حرارتی (heat spreader) روی محفظه قرار داده میشود تا حرارت تولید شده توسط تراشه بهتر منتقل شود و از گرم شدن زیاد تراشه جلوگیری کند. این لایه معمولا از موادی با انتقالدهندگی بالای حرارتی مثل مس یا آلومینیوم تشکیل شده است. پس از بستهبندی و اتصال تراشه به PCB، مراحل تست و بررسی انجام میشود تا عملکرد درست CPU اطمینان حاصل شود. این تستها شامل بررسی اتصالات، عملکرد الکتریکی و عملکرد حرارتی میشوند. در نهایت، با تکمیل مراحل یاد شده، CPU آماده استفاده در دستگاههای الکترونیکی میشود. بستهبندی مناسب CPU اهمیت زیادی دارد، زیرا محافظت از تراشه سیلیکونی در برابر آسیبهای محیطی، بهبود حرارتدهی و اتصالات موثر با PCB باید با بالاترین دقت ممکن انجام شود.
CPU سرورها چگونه ساخته میشود؟
با توجه به توضیحاتی که ارائه کردیم اکنون میتوانیم فرآیند ساخت پردازنده مرکزی را به شکل ساده و به دور از پیچیدگیهای فنی شرح دهیم. به طور کلی فرآیند ساخت پردازندههای مرکزی کامپیوترها به این صورت است که ابتدا یک تیم طراحی مهندسی کامپیوتر و مهندسان معماری سختافزار طراحی مفهومی و سطح بالای CPU را انجام میدهند. آنها مشخص میکنند که پردازنده مرکزی چگونه باید کار کند، چه نوع عملیاتها و واحدهای پردازشی را انجام دهد و چگونه ارتباط با سایر قطعات سیستم مانند حافظه و دستگاههای ورودی/خروجی را برقرار کند.
پس از طراحی اولیه، مدارها و ساختار پردازنده مرکزی با استفاده از نرمافزارهای شبیهسازی و مدلسازی آزمایشها و بررسیهای فنی انجام میشود. در این مرحله، کارایی، قدرت مصرفی، دما، و قابلیت اطمینان پردازنده مرکزی تحت شرایط مختلف مورد بررسی قرار میگیرد. بعد از تایید طراحی، چاپی تک تک مدارات موجود در پردازنده مرکزی تولید میشود. این مرحله شامل استفاده از فناوریهای پیشرفته ساخت مدار یکپارچه (Integrated Circuit - IC) است. این فناوری شامل تولید لایههای نازک سیلیکون است که مدارهای الکتریکی را درون آن قرار میدهد. پس از اتمام فاز چاپ، آزمونهای بسیار دقیقی انجام میشود تا اطمینان حاصل شود که عملکرد آنها درست است. این آزمونها شامل تستهای الکتریکی و عملکردی میشوند. پس از تست و تایید، نمونه اولیه به بخش ساخت تراشه و مراحل مونتاژ میروند. در این مرحله، نمونه اولیه در کارخانه به مرحله تولید انبوه رسیده و سایر بخشهای فنی آن کامل میشود.
شرکت پیشران صنعت ویرا با اساس نامه اتوماسیون صنعتی و کنترل ابزار دقیق و ساخت تابلوهای برق فشار قوی و ضعیف از سال 92 تاسیس گشت و ازهمان ابتدا در حوزه کاربرد ابزار دقیق در bms و سپس تولید و ساخت آنها قدم نهاد و در ادامه مسیر توانست با اتکا به تجربیات چندین ساله و استخدام نیروهای متخصص برق عملا جزو شرکتهایی باشد که محصولات قابل اتکایی با عناوین مانیتورینگ شرایط محیطی اتاق سرور -کنترلرهای دمای دیتا سنتر -دیتالاگرهای سردخانه و انبار -هشدار دهنده های دمای یخچال و فریزر و شمارشگرهای نمایشگاهی و فروشگاهی و تابلوهای برق متنوع با کاربردهای مختلف روانه بازار نماید در حال حاضر سیستمهای کنترل دما و رطوبت اتاق سرور این شرکت تنها سیستم مبتنی بر سخت افزار صنعتی plc-hmi در ایران است.
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
